پژوهشکده مدیریت اطلاعات و مدارک اسلامی

برای دیدن زیررده‌ها بر روی "◄" کلیک کنید:

توضیح مفهومی

جبّ

جَبّ: قطع شدن آلت تناسلی مرد.

به قطع شدن تمامی یا مقداری از آلت

تناسلی مرد، به گونه‏ای که کمتر از مقدار ختنه گاه باقی بماند »جَبّ« و به فرد آلت بریده »مَجبوب« گویند. 1 گاه نیز به فردی که قسمتی از آلتش قطع شده، امّا به مقدار ختنه گاه مانده »مجبوب« اطلاق می‏کنند، لیکن بر چنین فردی احکام فرد سالم جاری است. 2 عنوان یاد شده در بابهای تجارت، نکاح، ظهار، ایلاء و حدود به کار رفته است.

تجارت: جَبّ در برده عیب به شمار رفته و موجب ثبوت حقّ خیار برای خریدار است. 3

نکاح: جَبّ از عیبهای موجب فسخ عقد نکاح است. بنابر این، اگر مرد قبل از ازدواج مجبوب بوده و زن از آن آگاهی نداشته، زن می‏تواند عقد را فسخ کند. در صورت عروض جَبّ پس از ازدواج آیا حقّ فسخ برای زن ثابت است یا نه؟ مسئله اختلافی است. 4

مجبوبی که بیضه‏اش سالم است، چنانچه از راه مساحقه با همسرش آمیزش کند و او حامله گردد، فرزند به مرد ملحق می‏شود و در صورت وقوع طلاق، بر زن لازم است تا زمان وضع حمل عدّه) ر عدّه (نگه دارد؛ لیکن بنابر قول مشهور در صورت حامله نبودن، عدّه بر وی واجب نیست. 5

ظهار و ایلاء: بنابر قول به حرمت هر گونه استمتاع از زوجه پس از ظهار) ر ظهار (، وقوع ظهار از مجبوب صحیح است؛ لیکن بنابر قول اختصاص حرمت به آمیزش، ظهار مجبوب صحیح نمی‏باشد. 6

در صحّت ایلاء مجبوب) ر ایلاء (در صورتی که مقدار باقی مانده از آلتش کمتر از حدّ حشفه باشد اختلاف است. مشهور قائل به صحّت آن هستند. 7

حدود: هرگاه مجبوب بودن شخصی که شهود به زنای وی شهادت داده‏اند، به گونه‏ای باشد که امکان حدوث جَبّ پس از شهادت شهود نباشد، حدّ از وی دفع و بر شهود حدّ قذف) ر قذف (جاری می‏گردد. 8

1. مجمع البحرین/ واژه »جبب«؛ الروضة البهیة 2 380 /5. تحریر الاحکام 3 152 /4. جواهر الکلام 259 /23 و 329 - 328 /30. 4 236؛ الحدائق الناضرة 5 350 - 348 /24. الحدائق الناضرة 397 - 396 /25؛ جواهرالکلام 6 215 /32. جواهر الکلام 363 /41. 8 306 - 305. 7 121 - 120 /33.

منابع

  1. فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (ع) جلد 3 : صفحه 43

اصطلاح‌نامه

اعم

عیب موجب خیار زوجه

اخص

جب بعد از عقد، جب قبل از عقد

وابسته

مجبوب ( فقه )

منابع

  • الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة جلد 5 : صفحه 380
  • المبسوط فی فقه الامامیة جلد 4 : صفحه 250
  • الموسوعة الفقهیة (الکویتیة) جلد 15 : صفحه 99
  • تحریرالمجله جلد 2-3 : صفحه 29، 30
  • تحریرالوسیله جلد 2 : صفحه 292
  • ترمینولوژی حقوق : صفحه 190
  • توضیح المسائل مراجع جلد 2 : صفحه 391
  • جامع المدارک فی شرح المختصرالنافع جلد 4 : صفحه 366
  • جامع المقاصد فی شرح القواعد جلد 13 : صفحه 223
  • جواهرالکلام فی شرح الشرایع الاسلام جلد 30 : صفحه 328
  • سلسلة الینابیع الفقهیة جلد 19 : صفحه 540
  • فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (ع) جلد 3 : صفحه 43
  • فقه الامام جعفرالصادق جلد 5 : صفحه 259
  • کتاب السرائرالحاوی لتحریرالفتاوی جلد 2 : صفحه 611