پژوهشکده مدیریت اطلاعات و مدارک اسلامی

برای دیدن زیررده‌ها بر روی "◄" کلیک کنید:

توضیح مفهومی

حشرات

حشرات: جانوران ریز و نیز ساکن درون زمین.

عنوان حشرات بر جانوران ریز همچون پشه و مگس و نیز جانورانی که درون زمین لانه دارند، مانند مار، عقرب و موش اطلاق می‏شود و از آن در بابهای طهارت، حج، تجارت، صید و ذباحه و اطعمه و اشربه سخن گفته‏اند.

خوردن حشرات - غیر از ملخِ قادر بر پرواز) ر ملخ (- حرام است. 1 در اینکه حشراتِ دارای خون جهنده و پوست

قابل استفاده، تذکیه‏پذیرند یا نه، اختلاف است. مشهور قول دوم است. بنابر قول اوّل، پوست آنها با تذکیه، پاک می‏شود. 2

خرید و فروش حشرات دارای منافع حلالِ مورد توجه عُقلا، مانند زنبور عسل و کرم ابریشم جایز و صحیح است. 3

در اینکه کشتن یا از بدن انداختن حشرات ریز، مانند پشه، کک و مگس در صورتی که بر بدن نشینند و آزار نرسانند برای مُحرم جایز است یا نه، اختلاف است. قول مشهور در شپش حرمت است. کشتن حشراتی همچون مار و عقرب در صورت خوف از آزار رساندن آنها، برای محرم جایز است؛ لیکن در صورت عدم خوف، مسئله اختلافی است. 4

سؤر حشرات) ر سؤر (پاک5 و ادرار کردن در لانه آنها مکروه است. 6

1. جواهر الکلام 296 /36 و 37 /22. 3 199. 2 178 و 345؛ تحریر الوسیلة 495 /1؛ منهاج الصالحین) خویی (4 5 /2. کشف اللثام 331 - 329 /6؛ مستند الشیعة 350 - 346 /11؛ جواهر الکلام 368 - 364 /18؛ مناسک حج) مراجع (176 153 و 5 202. جواهر الکلام 6 368 /1. مستند الشیعة 394 /.

منابع

  1. فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (ع) جلد 3 : صفحه 306

اصطلاح‌نامه

اعم

حیوان ( فقه )

اخص

آفتاب پرست، اسودان ( مار و عقرب )، پشه، جیرجیرک، خارپشت، خنافس، دعموص، زالو، زنبور، زنبور عسل، سوسک، سوسمار، شپش، عنکبوت، کک، کِرم، گوگال، مارمولک، مگس، ملخ، مورچه، موش، هوام، وَرَل

وابسته

بیع حشرات، پرنده، تذکیه حشرات، چارپا، خوردن حشرات، رهن حشرات، کسب به حشرات، نماز با اجزای حیوان بدون گوشت

منابع

  • الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة جلد 3 : صفحه 446
  • الفقه جلد 76 : صفحه (99-106)
  • المبسوط فی فقه الامامیة جلد 6 : صفحه 280
  • المجموع فی شرح المهذب جلد 9 : صفحه 13، 19، 23
  • الموسوعة الفقهیة (الکویتیة) جلد 17 : صفحه 278
  • الموسوعه الفقهیه المیسره جلد 4 : صفحه 72
  • تحریرالوسیله جلد 1 : صفحه 495
  • توضیح المسائل : صفحه 469
  • توضیح المسائل : صفحه 536
  • جامع المقاصد فی شرح القواعد جلد 4 : صفحه 18
  • جواهرالکلام فی شرح الشرایع الاسلام جلد 22 : صفحه 343
  • فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (ع) جلد 3 : صفحه 306، 526
  • کتاب السرائرالحاوی لتحریرالفتاوی جلد 3 : صفحه 105، 119
  • کتاب المکاسب جلد 4 : صفحه 9
  • مجمع الفائدة و البرهان جلد 11 : صفحه 167
  • مجمع الفائدة و البرهان جلد 8 : صفحه 167
  • مستند الشیعة فی احکام الشریعة جلد 15 : صفحه 69، 102، 103