قاعده قبح عقاب بلابیان ( اصول فقه )

از ویکی علوم اسلامی
پرش به: ناوبری، جستجو

محتویات

[ویرایش] توضیح مفهومی

قاعده قبح عقاب بلابیان ( اصول فقه )  : حکم عقل به قبح عقاب مکلّف قبل از بیان تکلیف و تنجّز آن

قاعده قبح عقاب بلابیان، از قواعد عقلی و مبتنی بر پذیرش حسن و قبح عقلی است و مفهوم آن این است که کیفر کردن شخصی که از جانب شارع و مولا بیانی بر تکلیف، به وی نرسیده، در نزد عقل زشت و ناپسند است.

بنابراین، مورد عمل به قاعده، در جایی است که یا اصلاً بیانی از جانب مولا خطاب به عبد، صادر نشده، و یا اگر صادر شده، به وی نرسیده است و او در نرسیدن آن مقصر نیست.

نکته اول:

مشهور اصولی‌ها دلیل اصلی برائت عقلی را قاعده قبح عقاب بلا بیان می‌دانند.

نکته دوم:

به نظر برخی صاحب نظران میان قاعده دفع ضرر محتمل و قبح عقاب بلا بیان تعارضی وجود ندارد، زیرا قاعده قبح عقاب بلابیان درجایی جاری می‌شود که عبد به وظیفه خود عمل نموده و تفحص و جست‌و‌جو کرده، اما به دلیلی دست نیافته است، در حالی که قاعده دفع ضرر محتمل حتی در جایی که عبد به وظیفه خود عمل کرده و جست‌و‌جو هم نموده، جاری است؛ از این رو، قاعده قبح عقاب بلابیان بر قاعده دفع ضرر محتمل وارد است. راه‌های دیگری نیز برای رفع تعارض بیان شده است [۱] .

[ویرایش] پانوشت

  1. اصول الاستنباط : صفحه 217

[ویرایش] منابع

  1. الاصول العامة للفقه المقارن : صفحه 513
  2. تحریرالمعالم : صفحه 190
  3. انوارالاصول جلد 3 : صفحه 55
  4. فرهنگ تشریحی اصطلاحات اصول : صفحه 265
  5. دروس فی علم الاصول جلد 2 : صفحه (54-55)
  6. دروس فی علم الاصول جلد 1 : صفحه 132
  7. بحوث فی علم الاصول جلد 5 : صفحه 23
  8. مبادی فقه واصول : صفحه 164
  9. فرهنگ نامه اصول فقه

[ویرایش] اصطلاح‌نامه

[ویرایش] مترادفات

از واژه «قاعده قبح عقاب بلابیان ( اصول فقه ) » بجای واژه‌های زیر استفاده کنید:

قاعده قبح، قاعده قبح عقاب بلا سبب

[ویرایش] وابسته

برائت عقلی، قاعده حسن عقاب مع البیان، قاعده قبح عقاب بر تکلیف غیر مقدور

[ویرایش] نمایه‌های موضوعی

جستجوی محتوای اطلاعاتی منابع به منظور دستیابی کاربران به موضوع مورد نظر از بین سایر موضوعات، از طریق واژگان کنترل شده(اصطلاح‌نامه).

برای دسترسی به نمایه‌های شامل واژه قاعده قبح عقاب بلابیان ( اصول فقه ) به زیرصفحه قاعده قبح عقاب بلابیان ( اصول فقه )/نمایه‌های موضوعی مراجعه کنید.

[ویرایش] منابع

  • -تحریرات فی الاصول جلد 3 : صفحه 373، 467
  • -نهایة الاصول : صفحه 567، 570
  • اجودالتقریرات جلد 2 : صفحه 186، 188، 228
  • اصطلاحات الاصول : صفحه 48
  • اصول الاستنباط : صفحه 217، 225
  • الاصول العامة للفقه المقارن : صفحه 513، 514، 515
  • الحلقة الثالثة فی اسلوبهاالثانی جلد 3 : صفحه 54، 64، 65، 199، 200
  • الفوائدالحائریة : صفحه 63، 64، 66، 68، 72، 73
  • انوارالاصول جلد 2 : صفحه 470
  • انوارالاصول جلد 3 : صفحه 55، 57، 58، 59، 61، 77، 108، 109، 173
  • بحوث فی علم الاصول جلد 5 : صفحه 23، 25، 26، 27
  • تحریرالمعالم : صفحه 190
  • تهذیب الاصول جلد 2 : صفحه 189
  • حقایق الاصول جلد 2 : صفحه 236، 277
  • دروس فی علم الاصول جلد 1 : صفحه 132
  • دروس فی علم الاصول جلد 2 : صفحه (54-55)، 55، 317، 318، 319، 352
  • علم اصول الفقه فی ثوبه الجدید : صفحه 261، 352
  • فرائدالاصول جلد 1 : صفحه 335
  • فرهنگ تشریحی اصطلاحات اصول : صفحه 265
  • فوائدالاصول جلد 3 : صفحه 365، 366، 389، 390
  • کفایة الاصول : صفحه 390، 405
  • مبادی اصول الفقه : صفحه 122
  • مبادی فقه واصول : صفحه 164
  • مصباح الاصول جلد 2 : صفحه 283، 284، 285، 286، 288، 503
  • منتقی الاصول جلد 4 : صفحه 438، 442، 443، 446
  • منتقی الاصول جلد 5 : صفحه 10، 329
  • منتهی الدرایة فی توضیح الکفایة جلد 4 : صفحه 584
  • منتهی الدرایة فی توضیح الکفایة جلد 5 : صفحه 172
  • نهایة الافکار جلد 3 : صفحه 199